?

Log in

Previous 10

Jan. 4th, 2016

[sticky post] 2016

EESTI ENGLISH   ESPANOL FRENCH УКРАЇНСЬКА POLSKI
free counters
ПАРЛАМЕНЦКІЯ ВЫБАРЫ-2012
СПРАВАВОДСТВА ПА-БЕЛАРУСКУ!
Tags:

Nov. 5th, 2016

Прававыя асновы дзяржаўнага білінгвізму ў сферы гаспадарчай дзейнасці і абароны правоў спажыўцоў

Мэтай гэтага даследавання з’яўляецца вызначэнне ступені рэалізацыі канстытуцыйнай нормы аб дзяржаўнасці беларускай і рускай моваў у Беларусі ў галіне гаспадарчай дзейнасці і абароны правоў спажыўцоў. Асаблівая ўвага ў ходзе работы надавалася вывучэнню актуальнай і раней недаследаванай у айчыннай юрыдычнай навуцы праблемы ўздзеяння на беларускі дзяржаўны білінгвізм прававых актаў Мытнага Саюзу.
Матэрыял і метады. Асноўнымі метадамі даследвання з’яўляюцца агульнанавуковыя (параўнальны, аналізу, сінтэзу, індукцыі, дэдукцыі), спецыяльна-прававыя (параўнальна-прававы, структурна-прававы, сістэмна-прававы, тлумачэння прававых нормаў) метады. Матэрыялам даследвання будуць нарматыўныя прававыя акты Рэспублікі Беларусь і Мытнага Саюзу, якія закранаюць сферу гаспадарчай дзейнасці і абароны правоў спажыўцоў у кантэксце дзяржаўнага білінгвізму Рэспублікі Беларусь – законы, дзяржаўныя стандарты, тэхнічныя рэгламенты.
Вынікі і іх абмеркаванне. Агульная моўная сітуацыя ў Беларусі яскрава адлюстроўваецца на этыкетках тавараў. Беларускія вытворцы выкарыстоўваюць на этыкетках рускую мову. Толькі назву прадпрыемства часам можна сустрэць на беларускай мове. Усе астатнія звесткі, у тым ліку інструкцыі па выкарыстанню, як правіла, падаюцца толькі на рускай мове.[1, с.102] Таварныя знакі і этыкеткі адлюстроўваюць агульную сітуацыю, у якой беларуская мова адыгрывае сімвалічную, ідэнтыфікацыйную, эстэтычную, але не выконвае галоўную – камунікатыўную функцыю [1, с.107]. Фармальна гэта адпавядае артыкулам 13, 30 Закона “Аб мовах” [2], арт. 5 Закона “Аб абароне правоў спажыўцоў” [3]. У той жа час гэта сітуацыя не адпавядае арт. 17 Канстытуцыі, паводле якога дзяржаўнымі мовамі з’яўляюцца беларуская і руская мова.
Закон “Аб мовах” дае вытворцам права выбару мовы маркіроўкі тавараў, пазначаючы ў арт. 30, што “маркіроўка тавараў, этыкеткі на таварах, інструкцыі па карыстанні таварамі выконваюцца на беларускай або рускай мове”. Тое самае гаворыць і Закон “Аб абароне правоў спажыўцоў”, які ў п.9 арт. 7 “Інфармацыя аб таварах (работах, паслугах)” замацоўвае норму, згодна з якой “інфармацыя, прадугледжаная пунктамі 1–8 гэтага артыкула, на беларускай або рускай мове дакладным і разборлівым шрыфтам даводзіцца да ведама спажыўца ў дакументацыі, якая дадаецца да тавараў (работ, паслуг), на спажывецкай тары (упакоўцы), этыкетках або іншым спосабам, прынятым для асобных відаў тавараў (работ, паслуг)”. Гэта ж прапісана і ў п. 4 арт. 8 “Інфармацыя аб вытворцах (выканаўцах, прадаўцах)”. Дзяржаўны стандарт Беларусі № СТБ 1100-2007 “Харчовыя прадукты. Інфармацыя для спажыўца. Агульныя патрабаваннi” сцвярджае, што любы беларускі вытворца можа выканаць упакоўку свайго тавара па-беларуску. У чацвёртым раздзеле гэтага дакумента ёсць п. 4.3, дзе сказана, што “інфармацыя для спажыўца ў выглядзе тэксту наносіцца на беларускай і/або рускай мове і пры неабходнасці на замежнай мове ў адпаведнасці з нормамі мовы, на якой прыведзена інфармацыя”[4].
Тэхнічны рэгламент Мытнага саюза (далей – ТРМС) №ТРМС 005/2011 “Аб бяспецы ўпакоўкі”, які цяпер дзейнічае і ў Беларусі, трыма радкамі п. 4 арт. 6 стварыў калізію нормаў, што прапісаны і ў Канстытуцыі, і ў Законе “Аб мовах”, і ў Законе “Аб абароне правоў спажыўцоў”, і ў адпаведных беларускіх стандартах. ТРМС “Аб бяспецы ўпакоўкі” прадпісвае, што “інфармацыя павінна быць выкладзена на рускай мове і на дзяржаўнай(ых) мове(ах) дзяржавы-члена Мытнага саюза пры наяўнасці адпаведных патрабаванняў у заканадаўстве(ах) дзяржавы(ў)-чальца(оў) Мытнага саюза”[5]. “Або” ў артыкуле аб маркіроўцы Закона “Аб мовах” зводзіць сітуацыю да наступнага: руская мова зараз у маркіроўцы азначанай прадукцыі абавязковая, а беларуская – не.
Гэту сітуацыю можна выправіць праз змены ў законе “Аб абароне правоў спажыўцоў”, паводле якіх інфармацыя павінна даводзіцца да спажыўца адразу на дзвюх дзяржаўных мовах. Пры такой рэдакцыі закона вытворцы не толькі з Беларусі, але і з іншых краін Мытнага саюза, што рэалізуюць прадукцыю на тэрыторыі Беларусі будуць абавязаны маркіраваць прадукцыю па-беларуску і па-руску, рэалізуючы тым самым норму арт. 17 Канстытуцыі. Калі ж сёння нашы законы даюць права вытворцу абіраць – падаваць інфармацыю на ўпакоўках сваіх тавараў па-руску або па-беларуску, а новы Тэхнічны рэгламент Мытнпга саюза патрабуе, каб руская мова прысутнічала абавязкова, а свядомае выкарыстанне дзвюх дзяржаўных моў можа выклікаць дадатковыя выдаткі і паставіць канчатковую прадукцыю ў няроўныя канкурэнтныя ўмовы з “аднамоўнай”, большасць беларускіх вытворцаў будуць ігнараваць беларускую мову.
На сённяшні час нашы прапановы аб унясенні змен у Закон “Аб абароне правоў спажыўцоў”, паводле якіх інфармацыя аб тавары павінна даводзіцца да спажыўца адразу на дзвюх дзяржаўных мовах, падтрымліваюць дэпутаты Палаты прадстаўнікоў: М.І Пачынак, А.В. Агееў, В.І. Гушча, У.І. Пузырэўскі, А.С. Вашкоў, У.А. Чаравач, І.А. Кляшчук, В.В. Шыцька, А. Коханаў, А.П. Бераснева, А.М. Ярашэвіч, М.М. Іванчанка, У.В. Краўцоў, В.С. Паліціка, Д. Шаўцоў, Н.Г. Кучынская, У.А. Шчэпаў, Э.А. Сенькевіч, М.Л. Самасейка, У.А. Чаравач і Н.А. Клімовіч.
Дырэктар філіяла Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследванняў беларускай мовы і літаратуры Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі Ігар Капылоў у адказе на наш зварот паведаміў, што Інстытут мовазнаўства падтрымлівае прапанаваныя намі карэкціроўкі п.9 арт.7 і п.4 арт.8 Закона “Аб абароне правоў спажыўцоў”. Ігар Капылоў адзначыў, што “ўнясенне дадзеных змен у Закон будзе садзейнічаць забеспячэнню моўных правоў беларускіх спажыўцоў, раўнапраўнаму становішчу Беларусі як самастойнага суб’екта Мытнага саюза, а таксама замацаванню станоўчага міжнароднага іміджу нашай краіны”.
Заключэнне. На падставе выкладзенага можна зрабіць выснову, што механізм забеспячэння рэалізацыі дзяржаўнага білінгвізму ў сферы гаспадарчай дзейнасці і абароне правоў спажыўцоў практычна адсутнічае, а прававыя асновы дзяржаўнага білінгвізму ў сферы гаспадарчай дзейнасці і абароны правоў спажыўцоў носяць павярхоўны характар, што не забяспечвае рэалізацыю грамадзянамі права на выбар дзяржаўнай мовы. Заканадаўства, што рэгулюе дзяржаўны білінгвізм ў сферы гаспадарчай дзейнасці і абароне правоў спажыўцоў патрабуе ўдасканалення і дапаўнення, што прызнаецца як дэпутатамі Парламента і прадстаўнікамі Акадэміі навук, так і спажыўцамі і вытворцамі.

Літаратура:
1. Калита, И.В. Современная Беларусь: языки и национальная идентичность / И. В. Калита. – Ústí nad Labem: Univerzita J. E. Purkyně v Ústí nad Labem, 2010. – 294 с.
2. Аб мовах у Рэспубліцы Беларусь: Закон Рэспублікі Беларусь ад 26 студзеня 1990 г., №3094-ХІ // Ведамасці Нац. Сходу Рэсп. Беларусь. – 1998. – № 28. – Арт. 461.
3. Аб абароне правоў спажыўцоў: Закон Рэспублікі Беларусь, 9 студзеня 2002 г., № 90-З // Звязда. –2002. – 20 сакавіка. – № 55-56.
4. Дзяржаўны стандарт Рэспублікі Беларусь №СТБ 1100-2007 “Харчовыя прадукты. Інфармацыя для спажыўца”: пастанова Дзяржстандарта Рэспублікі Беларусь, 12 красавіка 2007 г., №23 // bseu.kuzko.com [Электронны рэсурс]. – 2016. – Рэжым доступа: http://bseu.kuzko.com/bseu.dir/files/f/fc/%D0%A1%D0%A2%D0%91_1100-2007.pdf. – Дата доступа: 07.06.2016.
5. Технический регламент Таможенного союза “О безопасности упаковки” (ТРТС 005/2011): решение Комиссии ТС, 16 августа 2011г., №769 // ЕЭК [Электронный ресурс]. – 2016. – Режим доступа: http://www.eurasiancommission.org/ru/act/texnreg/deptexreg/tr/Documents/TR%20TS%20Upakovka.pdf. – Дата доступа: 07.06.2016.

******

Случак, І.У. Прававыя асновы дзяржаўнага білінгвізму ў сферы гаспадарчай дзейнасці і абароны правоў спажыўцоў / І.У. Случак // Х Машеровские чтения : материалы международной научно-практической конференции студентов, аспирантов и молодых ученых, Витебск, 14 октября 2016 г. / Витеб. гос. ун.-т ; редкол.: И.М. Прищепа (гл. ред.) [и др.]. - Витебск : ВГУ имени П.М. Машерова, 2016. - С.342-344.

ISBN 978-985-517-548-4

******



Oct. 24th, 2016

Таварыствы спажыўцоў, што падтрымліваюць правы беларускамоўных спажыўцоў. Частка 2




Таварыствы спажыўцоў, што падтрымліваюць правы беларускамоўных спажыўцоў. Частка 1




Вытворцы тавараў і паслуг, што падтрымліваюць правы беларускамоўных спажыўцоў. Частка 3





Вытворцы тавараў і паслуг, што падтрымліваюць правы беларускамоўных спажыўцоў. Частка 2





Вытворцы тавараў і паслуг, што падтрымліваюць правы беларускамоўных спажыўцоў. Частка 1





Oct. 23rd, 2016

Дэпутаты ППНС 6-га склікання, што падтрымліваюць правы беларускамоўных спажыўцоў. Частка 2






Дэпутаты ППНС 6-га склікання, што падтрымліваюць правы беларускамоўных спажыўцоў. Частка 1





Дэпутаты ППНС 5-га склікання, што падтрымліваюць правы беларускамоўных спажыўцоў. Частка 5




Previous 10

November 2016

S M T W T F S
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   

Tags

Syndicate

RSS Atom
Powered by LiveJournal.com